Cytuj:
5 711 687 kontra 4 441 349. Tyle osób poparło w listopadzie 2015 odpowiednio PiS oraz PO z PSL (czyli partie rządzącej wówczas koalicji). Jeśli jednej stronie doliczymy wyniki Kukiz’15 i KORWIN, a drugiej Nowoczesnej, Zjednoczonej Lewicy i Razem uzyskamy 7 830 656 do 7 294 170. I jeszcze przeszło piętnaście milionów, które nie zagłosowało na żadną partię, ale też ma zapewne swoje sympatie i poglądy. Granice zbiorów zostały wykreślone w sposób arbitralny, ale w przybliżeniu pokazują istotę i skalę problemu - pęknięcie Polski na dwie wspólnoty.
To Polska narodowo-konserwatywna staje naprzeciw Polski liberalnej, IV RP przeciw III, tradycjonalizm zmaga się z postępem, kolektywizm z indywidualizmem, naród ze społeczeństwem. Nazwy można wymyślać w nieskończoność, ale widać już, że klasyczne rozróżnienie na „lewicę” i „prawicę” nie bardzo przystaję do rzeczywistości. Najbardziej trafny pozostaje – nie będę oryginalny – popperowski podział na „społeczeństwo otwarte” i „społeczeństwo zamknięte”.
Konflikt między obiema formacjami rozgrywa się głównie w sferze języka i symboli. Przynajmniej na razie. Od dziesięciu lat przybiera na silę, a od kilkunastu miesięcy wkroczył w fazę eliminacyjną: obóz przeciwnika redukowany jest do reprezentującej go elity politycznej, której odmawia się wszelkich przymiotów moralnych i zamiast negocjacji proponuje więzienie.
Bez wątpienia przodują na tym polu politycy „społeczeństwa zamkniętego”. Frazy o „gorszym sorcie”, „kwiku odsuwanych od koryta”, „komunistach i złodziejach”, „partii zagranicy” budują klimat wojny domowej a do parlamentu wprowadzają stadionową atmosferę i obyczaje. Narracja PiS-u jest prosta i spójna: opozycja to (z małymi wyjątkami) „totalna opozycja” – brukselscy kolaboranci i potomkowie komunistycznych zbrodniarzy, cynicy walczący o wpływy i przywileje, kosmopolityczne elity zbrzydzone polską historią. W tej optyce szeregi własnych stronników rosną do rozmiarów „suwerena” i wspólnoty „wszystkich normalnych Polaków” a wyborcy przeciwnika znikają zupełnie.
To skądinąd ulubiona taktyka komunistów: opozycję zawsze pomniejszano, przedstawiano jako „karły”, „niedobitki”, „garstkę”, „dobrze opłacaną klikę”. Pisano na transparentach „Naród z partią, partia z narodem”, zapewniano, że „opieramy się na woli milionów i przekuwamy ją w program”.
PiS konsekwentnie podąża tym tropem: skoro PO i Nowoczesna reprezentują jedynie interesy wąskiej i wyobcowanej „elity okrągłego stołu”, to czas porzucić dotychczasowe reguły gry i parlamentarne konwenanse. My to naród, oni to wrogowie ludu; jest wojna i nie bierzemy jeńców. Nocne maratony głosowań i łamanie „na rympał” procedur legislacyjnych w istocie służyć miały jednemu – pokazaniu pokonanemu wrogowi, gdzie jego miejsce.
Refleksja, że upokarzając opozycję upokarza się miliony ich wyborców, umknęła rządzącym. Cała narracja obozu władzy i mediów z nim sprzymierzonych nastawiona była na udowadnianie, że w ulicznych protestach biorą udział wyłącznie szubrawcy - sędziowie, ubecy i „resortowe dzieci” - broniący zbójeckich łupów. Kiedy skala demonstracji ośmieszyła tę wersję, sięgnięto po argument „z socjotechniki”: może i na ulice wyległy dziesiątki tysięcy manifestantów, ale tylko dlatego, że perfidni manipulatorzy z zagranicy przejęli kontrolę nad ich umysłami. Tym bardziej nie można ustąpić wrogowi!
Zresztą siła sprzeciwu ma dowodzić, że wybrana droga jest słuszna. „Będzie bardzo silny opór” – zapowiadał z satysfakcją Kaczyński, kreśląc scenariusz nowych reform. Jak wiadomo, w miarę postępów w budowie socjalizmu walka klasowa narasta.
Jedno jest pewne: w ten sposób nie da się przeprowadzić rewolucji zaprojektowanej przez PiS. Nie bez brutalnego terroru, na który władza jest i za słaba i nie gotowa. Można zbudować nowe instytucje i obsadzić je zaufanymi ludźmi, ale to nie sprawi, że te miliony upokorzonych wyborców znikną. Żal, osobista frustracja i gniew z powodu dewastowania ojczyzny, osadzone w pamięci historycznych buntów, będą podsycać coraz to nowe akty oporu i demonstracje sprzeciwu. Permanentny konflikt zablokuje mechanizm każdej reformy – zwłaszcza takiej, która sprowadza się do turboodrzutowej wersji TKM.
Oczywiście, ta zasada działa też w drugą stronę. Zewsząd słychać głosy, że gdy partia Kaczyńskiego straci w końcu władzę, przyjdzie czas na twardą „dePiSizację”, rozliczenie „ziobrów i błaszczaków”, wyrzucenie z pracy armii partyjnych nominantów i propagandystów, Trybunał Stanu, komisje śledcze, delegalizacje, prokuratury. Słowem: że oddamy wam z nawiązką. I znów w tej wizji elektorat przeciwnika traktowany jest jak mierzwa dziejów – ciemny motłoch, który albo dorośnie do naszych wyobrażeń o nowoczesnym państwie, albo niech sobie siedzi w chałupie na zydlu i gryzie palce z wściekłości. Bo teraz nasze na wierzchu.
Jeśli nie nauczymy się żyć z tym, że polskie społeczeństwo zbudowane jest na uskoku tektonicznym, każdym wyborom będą towarzyszyć trzęsienia ziemi. Tego konfliktu nie da się tak po prostu zażegnać przez wyborcze zwycięstwo ani przez zmniejszenie nierówności społecznych, trzeba go oswoić, otorbić, dostosować do niego reguły życia politycznego.
Co prawie na pewno nie nastąpi. Zapiekłej nienawiści nie da się deeskalować do rzeczowego sporu. Skoro PiS głosi, że „totalna opozycja” chce wtrącić Polskę w niemiecką niewolę, to nie wolno mu pozwolić na jej powrót do władzy, musi ją powstrzymać – za naprawdę wszelką cenę. W tej wojnie polsko-polskiej każda ze stron zakleszczyła się w objęciach przeciwnika. Kultura polityczna to mechanizm zapadkowy, z reguły obraca się tylko w jedną stronę – ku gorszemu. Jedynie gwałtowny wstrząs, jakaś wielka katastrofa może zresetować ten mechanizm i pozwolić na nowe rozdanie.
Krótko mówiąc: polska polityka w coraz szybszym tempie upodabnia się do sytuacji z lat 30. Być może tamta historia powtórzy się do końca i to wcale nie jako żadna groteska, ale z całą okrutną dosłownością. Rządy PiS będziemy wtedy rozliczać już z Angers.
Zaloguj się
Zarejestruj się
FAQ
Szukaj
