forum.nie.com.pl

Mając powyższe na uwadze, zauważyć wypada, iż na tle obowiązującego stanu prawnego niejednolicie oceniana jest kwestia zachowań polegających na eksponowaniem znaków, napisów, czy gestów kojarzonych z ideologią totalitaryzmu, które mogą mieć także inne znaczenie, tak jak ma to miejsce w przypadku wizerunku krzyża celtyckiego czy napisu „White Pride”, które z jednej strony, przez niektóre środowiska, łączone są z ruchami neofaszystowskimi, z drugiej zaś posiadają także inne konotacje (krzyż celtycki - wyraz symboliki religijnej, White Pride – nazwa ruchu społecznego sprzeciwiającego się biologicznemu mieszaniu ras ludzkich). Poza tym problematyczne jest to, czy znaki, napisy lub gesty są nośnikami treści wchodzących w skład ustroju państwowego czy też jedynie symbolami rozpoznawczymi danej ideologii, a tym samym czy prezentowanie przedmiotów opatrzonych tego rodzaju oznaczeniami wyczerpuje znamiona czynu zabronionego określonego w art. 256 § 1 k.k. lub w art. 256 § 2 k.k.

Problem ten zauważony został przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia 19 lipca 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt K 11/10 (OTK-A 2011/660) uznał art. 256 § 2 k.k. za niezgodny z art. 42 ust. 1 w zw. z art. 54 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP, w części, w jakiej przewidywał on karalność produkcji, utrwalania, sprowadzania, nabywania, przechowywania, posiadania, prezentowania, przewożenia lub przesyłania w celu rozpowszechniania druku, nagrania lub innego przedmiotu będącego nośnikiem symboliki faszystowskiej, komunistycznej lub innej totalitarnej. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż art. 256 § 2 k.k. w tej części, poprzez niewskazanie zamkniętej listy zakazanych symboli, którymi posługiwanie się byłoby zabronione, został skonstruowany w sposób nieprecyzyjny, a tym samym był regulacją wieloznaczną, niespełniającą kryteriów dostatecznej określoności, wymaganych dla przepisów karnych. Trybunał Konstytucyjny podkreślił, iż niezmienione brzmienie art. 256 § 2 k.k. mogłoby w praktyce powodować ogromne trudności interpretacyjne z ustalaniem, jakie przedmioty stanowią nośnik treści ustroju faszystowskiego lub innego ustroju totalitarnego. W tej części ww. przepis utracił moc obowiązującą z dniem 3 sierpnia 2011 r. Na uwadze należy mieć także uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2002 r. wydaną w sprawie o sygn. akt I KZP 5/02 (OSNKW 2002/5-6/32), w której przyjęto, iż propagowanie, w rozumieniu art. 256 k.k., oznacza każde zachowanie polegające na publicznym prezentowaniu faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa, w zamiarze przekonania do niego, a więc także wystawianie na widok publiczny symboli takiego państwa czy też wykonywanie określonych gestów identyfikowanych z takim ustrojem, ale tylko wtedy gdy łączy się jednocześnie z publicznym upowszechnianiem (popularyzowaniem) wiedzy o takim ustroju, tj. uprawianiem propagandy. Sąd Najwyższy podkreślił przy tym, iż ocena danego zachowania zawsze zależy od niepowtarzalnych okoliczności konkretnego zdarzenia, które decydują o tym, czy określone zachowanie stanowi publiczne prezentowanie ustroju i czy podjęte zostało z bezpośrednim zamiarem przekonywania do tego ustroju. Jednocześnie nie można zapominać o tym, iż Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 4 sierpnia 2005 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II AKa 251/05 (Prok. i Pr. 2006/2/31) przyjął, iż zachowanie polegające na noszeniu kurtek z naszywkami na rękawie i kołnierzu przedstawiających swastykę nie nosi znamion przestępstwa z art. 256 k.k.