Pojebom , rusofobom i banderofilom dedykuję.
O rosyjskim generale, który Warszawę budował...
http://miksa.neon24.pl/post/118075,o-ro ... we-budowalPrzedwczoraj miałem przyjemność obejrzeć film dokumentalny pt. „Człowiek” – szkice do portretu Sokratesa Iwanowicza Starynkiewicza. Film w reżyserii Tamary E. Jakżyny, który został wyświetlony w Muzeum Niepodległości w Warszawie.
Sokrates Starynkiewicz to postać wyjątkowa, zarówno jako człowiek ale jeszcze bardziej wyjątkowa dla historii Warszawy drugiej połowy XIX. Bo Starynkiewicz to urzędnik carski, generał rosyjski, który zmienił na trwale oblicze Warszawy. Człowiek, który odcisnął swoje piętno na mentalności zarówno Polaków jak i Rosjan. Gorliwy i głęboko wierzący prawosławny wspierający remonty katolickich kościołów. Intelektualista, społecznik, człowiek dialogu i porozumienia.
Kiedy oglądałem i przysłuchiwałem się pokazanym kolejnym obrazom z życia Starynkiewicza nie mogłem wyjść z podziwu dla formatu tego człowieka. Otóż słyszę dziś, że tuż po wyborach samorządowych, ten czy ów burmistrz, prezydent rozpoczął swoje rządy w mieście od podwyżki swojego wynagrodzenia. Jeszcze nic nie zrobił ale uznał, że już zasłużył na sowite wynagrodzenie. Prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz – Waltz zarabia podobno jedną trzecią tego co powinna. I oglądam w tym samym mniej więcej czasie film przedstawiający prezydenta Warszawy, rezydującego tu jak namiestnik władzy okupacyjnej, który oddaje własną pensję na budowę kanalizacji i wodociągów w Warszawie. Przecieram oczy ze zdumienia i mam ochotę biografię tego człowieka wysłać każdemu prezydentowi, burmistrzowi i wójtowi w naszym kraju.
Sokrates Starynkiewicz był prezydentem Warszawy w latach 1875 – 1892. Zastał Warszawę zaniedbaną i w opłakanym stanie, a kiedy kończył swoje urzędowanie było to nowoczesne miasto. Wspólnie z Lindleyem, z wielkimi oporami zarówno władz carskich jak i mieszkańców Warszawy, udało mu się pobudować nowoczesny system kanalizacji i wodociągów. Z braku środków na ten cel sprzedaje swój majątek w Rosji i przeznacza w ten sposób zdobyte pieniądze na zakup potrzebnych maszyn. Dzięki jego staraniom powstało w Warszawie oświetlenie gazowe. Uruchomiona została sieć tramwajów konnych, które kursowały latem co pięć minut a zimą co osiem ( znając życie konie były bardziej punktualne niż współczesne skomputeryzowane tramwaje). Wyraził zgodę na budowę pomnika Adama Mickiewicza i zabiegał o to żeby na pomniku znajdowały się napisy w języku polskim. Zgodził się na remont Kolumny Zygmunta oraz Archikatedry Św. Jana Chrzciciela oraz wielu innych kościołów. Za jego rządów w Warszawie przybyło niemal drugie tyle mieszkańców mimo że obszar miasta zwiększył się tylko nieznacznie. Rosyjski prezydent stał więc za budową nowych ulic, utwardzeniem już istniejących, budową miejskich szaletów, gazowni na Woli, uporządkowania handlu w mieście (powstały wtedy Hale Mirowskich oraz Hala Koszykowa), regulacja Wisły, sieć telefoniczna. Starynkiewicz to wielki orędownik zieleni w mieście, dzięki niemu powstaje park Ujazdowski oraz inne parki skwery rozsiane po całym mieście. I wreszcie wielki cmentarz na Bródnie to również zasługa Starynkiewicza. Co ciekawe przychody kasy miejskiej wzrosły w tym czasie dwukrotnie mimo, ze prezydent nie obciążył mieszkańców miasta dodatkowymi podatkami.
W 1892 roku Starynkiewicz rezygnuje ze stanowiska pełniącego obowiązki prezydenta Warszawy na znak protestu wobec polityki aparatu carskiego, który coraz mocniej stara się ukrucić zarówno kolejne plany zmian w mieście jak i krzywo patrzy na „bratanie” się Starynkiewicza z Polakami. Mimo rezygnacji ze stanowiska Starynkiewicz nie wraca do Rosji a zostaje w Warszawie. Bez oszczędności żyje teraz za skromną emeryturę ale dalej angażuje się w prace na rzecz miasta i jego mieszkańców. Wspiera nowego prezydenta oraz aktywnie działa w organizacjach charytatywnych. Kiedy umiera w 1902 roku jego pogrzeb staje się masową manifestacją poparcia i oddania mu szacunku przez mieszkańców Warszawy. W pogrzebie bierze udział około 100 tysięcy ludzi a więc co piąty mieszkaniec miasta. Zgodnie ze swoim życzeniem został pochowany na cmetarzu prawosławnym na Woli.
Jeszcze za życia, jego postawę doceniali tak wybitni Polacy jak Prus czy Świętochowski a po śmierci doczekał się Starynkiewicz swojego placu położonego symbolicznie obok Zespołu Stacji Filtrów, gdzie znajduje się również jego popiersie.
Mimo, że był przykładnym rosyjskim patriotą uważał, że rusyfikowanie Polaków na siłę to nieporozumienie. Mimo formalnego wymogu posługiwania się językiem rosyjskim w rozmowach z Polakami sugerował żeby ci zwracali się do niego po polsku. Siebie uznawał za jedynie pełniącego obowiązki prezydenta Warszawy ponieważ uważał, że skoro jego władza nie pochodzi z wyboru mieszkańców miasta nie ma on prawa nazywać siebie prezydentem Warszawy. Jako człowiek głęboko religijny w swoich dziennikach pisał między innymi do potomnych, żeby ci nie mięli wątpliwości w to, że Bóg istnieje.
Film, który obejrzałem wywołał wzruszenie na twarzach oglądających go widzów a we mnie oprócz wzruszenia, zrodziła się refleksja, której myślą przewodnią było to aby Warszawa doczekała się jeszcze kiedyś prezydenta takiego formatu.
Obejrzany przeze mnie film został nagrodzony Szablą Polską wz. 1926 V Międzynarodowego Festiwalu Filmów Historycznych i Wojskowych w 2014 roku. Film został wyemitowany w sali wypełnionej widzami po brzegi. Szkoda, że nie może go obejrzeć teraz szersza widownia, zarówno w Polsce jak i w Rosji, bo bez wątpienia mimo trudnej wspólnej historii film ten zbliża oba narody a pojawiająca się przy jego oglądaniu refleksja uzmysławia nam jak fascynująca i skomplikowana przeszłości stać się może kamieniem węgielnym w budowaniu wspólnej przyszłości.
Sonda uliczna na temat wiedzy o Starynkiewiczu, zaprezentowana w filmie pokazała, że postać ta jest całkiem dobrze kojarzona wśród starszych Warszawiaków, natomiast zupełnie nierozpoznawalna przez młodych co oczywiście jest pewnym symptomem pokazującym dokąd zmierza polska edukacja i wychowanie młodego pokolenia a z drugiej wykazuje konieczność przypominania o tej postaci młodym pokoleniom zwłaszcza Warszawiaków.
Arkadiusz Miksa
Zaloguj się
Zarejestruj się
FAQ
Szukaj
