|
„Polacy z zapleczem wielkiej Rzeczypospolitej mieli ogromną przewagę militarną, a rozprawili się z Ukraińcami tak: O akcji Wiśniowieckiego Krzywonos napisał, w liście do Dominika Zasławskiego, następująco: "Ludzi mordował i ścinał i na pal wbijał, wszędzie w każdym miejscu na środku rynku szubienica. Popom naszym oczy świdrem kręcił." Najlepiej filozofię Jeremiego w tym czasie pokazują jego własne słowa z listu do Adama Kisiela: "Mordujcie Zaporożców tak, aby wiedzieli, że umierają.". Jeśli ktoś miał nauczyć Ukraińców brutalności, to pierwszymi ich mistrzami zostali Polacy.
Na terenach Galicji powstała Zachodnioukraińska Republika Ludowa, której stolicami były po kolei Lwów i Tarnopol . Polska, która w tym okresie zaatakowała praktycznie każdego z sąsiadów szybko zagrabiła młodą Ukrainę. W kwietniu 1920-ego roku Polska podpisuje z przywódcą ukraińskim Petlurą pakt, w którym Ukrainie w zamian za pomoc w wojnie przeciw Rosji gwarantuje suwerenność. Ukraińcy dotrzymali słowa i m.in. 5-ego lipca 1920-ego roku walnie przyczynili się do zdobycia Kijowa, myśląc, że walczą o własna stolicę. Brali też udział w cudzie nad Wisłą. Po dość pomyślnej wojnie z Rosją, Polska zapomniała o swoich pomocnikach, a Ukraina została podzielona w traktacie pokojowym miedzy Polską a Związkiem Radzieckim. Petlura i jego wojska zostały przez Polaków w październiku 1920 internowane. W Polsce po pierwszej wojnie światowej bardzo modnym stało się powiedzenie: „czegoś takiego jak Ukraińcy w rzeczywistości nie ma, to jest tylko niemiecki wymysł”.
Liczba internowanych i uwięzionych Ukraińców przewyższa 200 tysięcy. Podczas aresztowania i transportu jeńcy byli traktowani w barbarzyński sposób i cierpieli głód. Wielu z nich miało połamane szczęki i zęby, wykłute oczy. Obozy uwięzionych i internowanych znajdowały się w: Lwowie, Przemyślu, Pikulińcach, Dąbiu (koła Krakowa), w Wadowicach, Wiśniczu, Szczypiornie, Modlinie, Dęblinie, Powiązkach (koło Kalisza), Warszawie, Brześciu, Tomaszowie, Chełmnie, Hrubieszowie, Włodawie, Białej, Bielsku, Sokołowie, Strzałkowie, Tucholi. Tylko w Brześciu Litewskim umarło w pierwszym miesiącu 774 internowanych Ukraińców – ich nazwiska opublikowała prasa lwowska. Wśród internowanych było 700 księży ukraińskich. We wsi Najuevycz w powiecie Drohobycz Wojsko Polskie zebrało ukraińskie dzieci w wieży kościelnej i podpalili wieże by zmusić je do zeznań gdzie rodzice pochowali broń. Do wsi i miast wchodziły oddziały wojskowo policyjne, przeprowadzano drobiazgowe rewizje, niszczono mienie Ukraińców, zamknięte zostały ukraińskie szkoły . W takiej sytuacji narastał już otwarcie antypolski nacjonalizm ukraiński.
W Galicji Wschodniej i na Wołyniu Ukraińcy stanowili aż 72 % ludności województwa stanisławowskiego, 68 % - wołyńskiego i 45,5 % - tarnopolskiego, stanowili też większość ludności we wschodniej części województwa lwowskiego. Pod rządami II Rzeczypospolitej, która zlikwidowała wszelkie formy autonomii ukraińskiej i wprowadzała przymusową polonizację i katolicyzację sytuacja stawała się coraz bardziej napięta. Polska nie przeprowadziła referendum jak na Śląsku, choć była do tego zobowiązana, bo wiadomo było jaki byłby jego wynik.
Od lipca do listopada 1930 r. OUN dokonała 191 aktów sabotażu na terenie Galicji Wschodniej i Wołynia. Były to głównie podpalenia budynków, należących do Polaków oraz niszczenie torów kolejowych i linii telegraficznych. W rezultacie słaba na tych terenach administracja polska w praktyce na kilka miesięcy utraciła kontrolę nad obszarami ukraińskimi.
Piłsudski osobiście opracował plan zdławienia oporu ukraińskiego. Opracowany został jednocześnie plan pacyfikacji powstania ukraińskiego. Kierownictwo akcji Składkowski powierzył swojemu wiceministrowi Bronisławowi Pierackiemu, a bezpośrednim wykonawcą został Henryk Kawecki. Akcja pacyfikacyjna była prowadzona od 16 września do 30 listopada 1930 r. i objęła 493 miejscowości w 16 powiatach. Polskie władze stosowały zasadę odpowiedzialności zbiorowej. Do miejscowości, podejrzewanych o sprzyjanie ukraińskim nacjonalistom, wkraczały wojsko i policja. Niszczono napisy ukraińskie, książki, stroje ludowe i przedmioty kultu religijnego. Dokonywano tzw. „rewizji” podczas których zrywano dachy domów, niszczono zapasy żywności, paszy dla zwierząt i ziarna. Było to szczególnie dotkliwe przed nadejściem zimy. Stawiających opór bito i aresztowano. Stosowano też, całkowicie bezprawnie, karę chłosty. Brutalność postępowania miała zastraszyć ludność ukraińską. Ówczesny wiceminister wyznań religijnych ksiądz Żongołłowicz zanotował: „...sporo nadużyć przez policję i ułanów – Ukraińców bito porządnie, nawet kobiety gwałcono.” Największe upokorzenie pozostawiło niszczenie ukraińskich cerkwi.
Na początku lat 30-tych OUN wzmogło działalność terrorystyczną a zwłaszcza terror indywidualny. Charakterystyczne dla doboru celów zamachów było to, że ofiarami padali w dużej mierze Ukraińcy i Polacy szukający porozumienia polsko-ukraińskiego (m.in. Tadeusz Hołówko). Po procesie trwającym od 18 listopada 1935 Stepan Bandera został 13 stycznia 1936 skazany na karę śmierci, którą na podstawie amnestii zamieniono na dożywotnie więzienie. W czasie procesu Bandera odmówił składania zeznań w języku polskim. W konsekwencji postawy na procesie i wyroku, dwudziestopięcioletni w chwili aresztowania Bandera stał się idolem pokolenia młodych Ukraińców, swych rówieśników. Stosunki w tamtym czasie przypominały raczej stosunki Izrael/Palestyna, a nie to co próbuje nam wmówić oficjalna wersja historii Polski.
We wrześniu 1939 r. tzw. Krajowy Prowid (Zarząd krajowy) OUN pod kierownictwem Lwa Rebeta odmówił kategorycznie wykonania polecenia zarządu zagranicznego OUN (pod kierownictwem A. Melnyka) wszczęcia powstania antypolskiego, jako dywersji na rzecz Niemiec. Lew Rebet uważał, że wobec paktu Ribbentrop-Mołotow będzie to działanie wyłącznie w interesie ZSRR, które uważał za głównego wroga Ukrainy. Decyzja L. Rebeta podjęta w zastępstwie S. Bandery (został on po wybuchu wojny polsko-niemieckiej wypuszczony 13 września 1939 r. z więzienia w Brześciu nad Bugiem i zaaprobował następnie decyzję L. Rebeta) była podstawą rozłamu w OUN na frakcję OUN (M) (melnykowcy) i OUN(B) (S. Bandera, L. Rebet, Jarosław Stećko - banderowcy). Zbiegiem okoliczności jest więc to, że banderowcy powstali m.in. w wyniku niezaakceptowania rozkazu wojny z Polską. Jednak już wkrótce miało się to zmienić.
Stepan Bandera ze swoim współpracownikiem, szefem OUN-B w Generalnym Gubernatorstwie, Romanem Szuchewyczem utworzyli w porozumieniu z Abwehrą, batalion ukraiński "Nachtigall", którym ze strony ukraińskiej dowodził Roman Szuchewycz. Sformowano także drugi batalion ukraiński - "Roland", złożony z członków OUN-M oraz byłych żołnierzy armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. Razem tworzyły one tzw. Legion Ukraiński w ramach Wehrmachtu. Należy jednak zwrócić uwagę, że w momencie rozpoczęcia wojny w armii polskiej walczyło ponad 200 tysięcy Ukraińców, liczba znacznie przewyższająca liczebność powyższych oddziałów.
Stepan Bandera 30 czerwca 1941 r. ku zaskoczeniu Niemców ogłosił deklarację niepodległości Ukrainy (Akt odnowienia Państwa Ukraińskiego), z tymczasową stolicą we Lwowie i powołał rząd ukraiński z premierem Jarosławem Stećko. Państwo ukraińskie przetrwało zaledwie 12 dni. Ukraińcy szybko przekonali się, że na Niemców też nie można liczyć. Cały skład rządu został aresztowany przez Niemców. Banderowcy zostali poddani represjom i musieli przejść do konspiracji, organizując Ukraińską Powstańczą Armię. Bataliony "Roland" i "Nachtigall" zostały rozwiązane.
W marcu 1943 roku banderowcy wydali zarządzenie, aby wszyscy Ukraińcy służący w niemieckiej policji przeszli na ich stronę. Ci, którzy odmówią wykonania rozkazu, mieli być wyłapani i rozstrzelani jako dezerterzy. Akcja ta znacznie wzmocniła strukturę militarną UPA. W jej szeregi wstąpiło z początku około 5 tysięcy uzbrojonych ochotników. Jednocześnie OUN podjęła decyzję o angażowaniu się przede wszystkim w walkę partyzancką, słusznie sądząc, że w otwartej walce z Niemcami nie mają większych szans. Celem ataków UPA stały się hitlerowskie jednostki administracyjne, posterunki policji, transporty żywności.
OUN oczywiście nie zapomniała, że jednym z podstawowych celów jej działalności jest walka przeciw Polakom. Nie jest do końca jasne, czy Ukraińcy mieli zamiar porozumieć się z Polakami bez przelewu krwi. Faktem jest, że odnotowano kilka przypadków wzajemnych rozmów – głównie pomiędzy banderowcami a ZWZ AK. Ukraińcy chcieli uzyskać gwarancję, że strona Polska po zakończeniu wojny nie będzie rościć sobie praw do spornych terenów Ukrainy Zachodniej. Z kolei przebywający na emigracji rząd polski o żadnej takiej ugodzie słyszeć nie chciał. Dlatego też rozmowy nie przyniosły efektów.
Główny Prowid OUN-B wydał rozkaz o usuwaniu Polaków z Ukrainy Zachodniej. Ci, którzy będą stawiać opór, mieli być na miejscu rozstrzeliwani (miało to dotyczyć mężczyzn, w praktyce jednak Ukraińcy nie oszczędzali całych rodzin). Rozpoczęła się masowa eksterminacja, która objęła swoim zasięgiem Wołyń, a następnie Galicję Wschodnią. Często jedynym wyjściem z tej sytuacji dla Polakow było schronienie się w szeregach partyzantki sowieckiej. Niektórzy szukali też schronienia u Niemców – w szeregi tzw. Policji Pomocniczej wstąpiło wówczas około 2 tysięcy osób. Stworzenie tej polskiej jednostki było odpowiedzią Niemców na masową dezercję policjantów ukraińskich do UPA. W ciągu 1943 roku polskie oddziały samoobrony współpracowały i współdziałały w atakach na UPA z wojskami niemieckimi. Był to fakt lokalny i miał lokalne wyjaśnienie, ale był. Polacy gdy mieli w tym interes potrafili tez kolaborować z Niemcami. Kolejna sytuacja, o której się nigdy nie wspomina. Jak i o tym, że w zamieszkałej przez milion mieszkańców Warszawie, czterysta tysięcy Polaków wysłało donosy do Gestapo na innych Polaków.
Ukraińcy często powodują się na fakt, że to Polacy wcześniej rozpoczęli napady na Ukraińców przede wszystkim na Lubelszczyźnie-Chełmszczyźnie. Pierwsze napady na Polaków zanotowano pod koniec 1942 r. Odbyły się one pod znakiem zemsty za wydarzenia na Chełmszczyźnie, gdzie polskie podziemie atakowało działaczy ukraińskich. W katolickie Boże Narodzenie polska bojówka napadła na wieś Peresołowycze. Nad trupami zamordowanych Ukraińców śpiewano kolędy. Skala tych mordów nie była tak wielka jak podczas późniejszych akcji Ukraińców, ale jednak jakaś była.”
Ukraińcy dopuścili się mordów, których nie da się usprawiedliwić, ale czy da się usprawiedliwić polskie mordy na Ukraińcach?
Tyle historii, a teraz współczesność. Wynoszenie na piedestał ludobójstwa, jako metody politycznej, jest zbrodnią. Nie może być żadnego wybaczenia dla współczesnego banderowskiego ludobójstwa. Nie może być również zrozumienia dla czci historycznych ludobójców. Ale jak Polak może nie rozumieć banderowskich sentymentów dla ludobójców, skoro Polacy wystawili na piedestał swoich ludobójców z NSZ i innych bandytów umazanych krwią cywilnych ofiar. To i nie dziwota, że polski prezydent przedstawiciel polskiego narodu skalda hołd zbrodniarzom. Robi to z woli narodu, który go wybrał na swojego przedstawiciela.
Adam Barycki
|